Wanneer is een wijn op dronk? Zo werkt een drinkvenster

Wat betekent “op dronk”?

Op dronk is het moment waarop een wijn klaar is om gedronken te worden. Het fruit is er nog, tannine en zuur zijn in balans, en wat er met de jaren bij is gekomen voegt iets toe. Bij een jonge, frisse wijn is dat moment er meteen. Bij een wijn die gemaakt is om te rijpen kan het jaren duren.

De meeste wijn in de winkel is gemaakt om binnen een paar jaar te drinken. Een sauvignon blanc, een rosé of een lichte rode wordt met de jaren niet beter. Bewaren is iets voor wijn met genoeg zuur, tannine, suiker of concentratie om de tijd te overbruggen, zoals Barolo, goede Bordeaux, riesling, vintage port en edelzoete wijn.

Wat is een drinkvenster?

Een drinkvenster is een periode, meestal geschreven als twee jaartallen, bijvoorbeeld 2022–2047. Het eerste jaar is het moment waarop de wijn open begint te gaan. Het tweede is het jaar tot waar hij op z’n best blijft.

Daartussen verandert de wijn. Jong is hij strakker en fruitiger. Later wordt hij zachter, en komen er tonen bij als leer, paddenstoel en gedroogd fruit, of bij witte wijn honing en noten. Welke fase je het mooist vindt, is smaak. Daarom is een venster breed en geen datum.

Een venster is een aanbeveling en geen houdbaarheidsdatum. Een fles gaat niet op 1 januari na het laatste jaar ineens achteruit. Wel wordt de kans groter dat hij over z’n hoogtepunt is.

Waar komt een drinkvenster vandaan?

Er zijn drie gebruikelijke bronnen, en ze vullen elkaar aan.

• De maker of de wijnhandel. Veel producenten en handelaren zetten een advies op hun website, in hun catalogus of op het achteretiket. Zij kennen de wijn het best. Het advies is wel geschreven toen de wijn jong was.
• Critici en vakbladen. Bij een proefnotitie hoort vaak een venster. Dat gaat over die ene wijn, geproefd op één moment, en het kan bij een latere proeverij opschuiven.
• Vuistregels. Heb je geen advies voor je eigen fles, dan kom je ver met wat je weet over de soort wijn, de streek en het jaar. Daar rekent CellarMentor mee, en hoe lang kun je wijn bewaren zet die regels per soort op een rij.

Een venster dat bij de oogst is opgesteld, is een voorspelling. Wie later proeft, ziet hoe de wijn zich echt ontwikkelt. Een advies van tien jaar geleden mag je dus met een korrel zout nemen, in beide richtingen.

Wat doet de jaargang met het venster?

Twee flessen van dezelfde wijn uit verschillende jaren kunnen een heel ander venster hebben. In een jaar waarin de druiven gezond en goed rijp binnenkomen, is de wijn vaak geconcentreerder: hij heeft meer tijd nodig en gaat langer mee. Een jaar met hagel, rot of een natte oogst geeft meestal lichtere wijn, die eerder op dronk is en korter meegaat.

Een voorbeeld uit de rekenregels van CellarMentor. Een Barolo uit 2016, in de tabel een uitzonderlijk jaar, krijgt 2022–2047. Een Barolo uit 2014, een klassiek jaar, krijgt 2019–2039. En een uit 2002, een moeilijk jaar, krijgt 2006–2019. Dezelfde soort wijn, drie heel verschillende antwoorden.

Per streek staat het oordeel voor elk jaar in de wijnjarentabel, bijvoorbeeld voor Piemonte, Bordeaux en Champagne. Bij elk jaar staat of dat oordeel tegen bronnen is gelegd of nog een eigen schatting is.

Een jaargangoordeel geldt voor een streek, niet voor één producent. Een goede maker haalt in een moeilijk jaar meer uit zijn druiven dan een slordige in een groot jaar.

Hoe weet je of jouw fles op dronk is?

1. Zoek uit wat voor wijn het is. Soort, streek, jaargang, en of er een classificatie op staat, zoals premier cru, riserva of gran reserva. Dat bepaalt de orde van grootte.
2. Kijk of de maker een advies geeft. Op de website of het achteretiket staat soms een venster. Dat is een goed begin.
3. Leg het jaar ernaast. Een groot jaar schuift alles op, een moeilijk jaar maakt het korter.
4. Denk aan hoe de fles heeft gelegen. Koel, donker en rustig houdt een wijn langer goed. Een warme kast maakt de rijping sneller. Meer daarover in wijn bewaren thuis.
5. Heb je meer flessen van dezelfde wijn, open er dan één. Dat is de betrouwbaarste test die er is. Proeft hij nog strak en gesloten, dan wacht je met de rest.

Twijfel je tussen te vroeg en te laat, kies dan voor te vroeg. Een fles die wat jong opengaat, is nog steeds een goede wijn. Wat over z’n hoogtepunt is, komt niet meer terug.

Is een wijn na zijn drinkvenster slecht?

Niet per se. Een venster is een schatting, en veel wijnen houden het langer vol dan op papier staat, zeker uit grote jaren en uit een goede kelder.

Tekenen dat een fles over z’n hoogtepunt is: rode wijn die aan de rand bruin is geworden en vlak smaakt, zonder fruit. Witte wijn die donker amber kleurt en naar bruine appel of sherry ruikt, bij een wijn waar dat niet bij hoort.

Een muffe lucht van natte kranten of een vochtige kelder is iets anders. Dat is meestal een kurkfout, en die heeft met leeftijd niets te maken.

Hoe CellarMentor het drinkvenster rekent

In CellarMentor krijgt elke fles een venster uit drie dingen: de soort wijn, de streek en de jaargang. De soort bepaalt de basis, van een paar jaar voor een rosé tot tientallen jaren voor vintage port. Daarna weegt het jaar mee: een uitzonderlijk jaar rekt de bewaartijd met een kwart en begint later, een moeilijk jaar maakt hem ongeveer een derde korter.

Een geklasseerde Saint-Julien uit 2016 komt zo op 2025–2060. Een vintage champagne uit 2008 op 2015–2039, en een uit 2021, in de Champagne een moeilijk jaar, op 2026–2038.

Bij elke fles staat een stand: Nog te jong, Op dronk, Drink binnenkort, Op z’n rijpst of Over de piek?. Na het einde van het venster komt eerst Op z’n rijpst: de fles mag open en er is niets mis. Pas later verschijnt het vraagteken.

Onder “Waar komt dit venster vandaan?” zie je de soort fles, het oordeel over de jaargang en of dat oordeel tegen bronnen is gelegd. Weet je het beter, bijvoorbeeld omdat de maker iets anders zegt, dan zet je het venster zelf. Dat laat de app staan.